【เทคนิคการแปลสำนวน-สุภาษิตญี่ปุ่น】 การแปลสำนวน-สุภาษิต (ことわざ) จากภาษาต่างประเทศเป็นภาษาไทยนั้นถือเป็นเรื่องยากพอสมควร เพราะสำนวนมักจะมีความเกี่ยวพันกับวิถีชีวิตภายในสังคมรวมถึงประเพณีและวัฒนธรรมของชาตินั้นๆ ถ้าเลือกใช้คำศัพท์ไม่ถูกต้อง อาจจะทำให้ผู้อ่านเข้าใจผิดเพี้ยนได้ ดร. สมเกียรติ เชวงกิจวณิชได้นำเสนอเทคนิคการแปลสำนวน-สุภาษิตทั้งหมด 4 กลวิธีดังนี้ ———————————— ➡️ 1. การแปลแบบตรงตัว เป็นการแปลตรงตัวตามต้นฉบับ ถ้าบทแปลสุภาษิตญี่ปุ่นตรงกับภาษาไทยและมีความหมายเท่าเทียมกัน ยกตัวอย่างเช่น > 「火に油を注ぐ」 hi ni abura wo sosogu เติมน้ำมันเข้ากองไฟ > 「足ることを知れ」 taru koto wo shire จงรู้จักพอ > 「百聞は一見に如かず」 hyakubun wa ikken ni shikazu ฟังร้อยหนไม่สู้ดูหนเดียว(สิบปากว่าไม่เท่าตาเห็น) ———————————— ➡️ 2. การแปลแบบเทียบเคียง เป็นการแปลโดยใช้สุภาษิตไทยที่มีความหมายเหมือนหรือคล้ายคลึงมาเทียบเคียง ยกตัวอย่างเช่น > 「一石二鳥」 isseki nichou แปลตรงตัว: หินหนึ่งก้อน นกสองตัว สำนวนไทย: ยิงปืนนัดเดียว ได้นกสองตัว > 「猿も木から落ちる」 saru mo ki kara ochiru แปลตรงตัว: แม้แต่ลิงก็ตกจากต้นไม้ได้เหมือนกัน สำนวนไทย: สี่เท้ายังรู้พลาด นักปราชญ์ยังรู้พลั้ง > 「泣きっ面に蜂」 nakittsura ni hachi แปลตรงตัว: ผึ้งบินชนหน้าตอนร้องไห้ สำนวนไทย: ผีซ้ำด้ำพลอย กลวิธีนี้มีข้อควรระวังคือ ต้องตรวจสอบให้แน่ใจว่าความหมายโดยตรงและความหมายแฝงของสุภาษิตทั้งสองภาษาตรงกัน และต้องระวังคำภาษาไทยที่แปลกแยกจากวัฒนธรรมญี่ปุ่น (เช่น 'ปิดทองหลังพระ' ไม่ควรใช้สำนวนนี้เพราะชาวญี่ปุ่นไม่นิยมการปิดทองบนองค์พระ) ———————————— ➡️ 3. การแปลแบบขยายความ เป็นการแปลแบบตรงตัวตามต้นฉบับ แล้วตัด เพิ่ม หรือปรับสำนวนเพื่อให้ผู้อ่านชาวไทยเข้าใจได้ง่ายขึ้น ยกตัวอย่างเช่น > 「明日は明日の風が吹く」 ashita wa ashita no kaze ga fuku พรุ่งนี้ก็จะมีลมของวันพรุ่งนี้พัดมา อนาคตเป็นเรื่องของอนาคต การเลือกใช้กลวิธีนี้ ต้องตรวจสอบให้แน่ใจก่อนว่าคำศัพท์หรือสำนวนที่เพิ่มมานั้นเหมาะสมกับบริบทหรือไม่ และบทแปลที่เสริมมาต้องไม่เยิ่นเย้อเกินไปจนเสียอรรถรสของความเป็นสุภาษิต ———————————— ➡️ 4. การแปลแบบตีความ เป็นการแปลอธิบายโดยใช้ประโยคภาษาไทยที่ผู้อ่านชาวไทยสามารถทำความเข้าใจได้ง่าย โดยอาจจะใช้คำจากสุภาษิตต้นฉบับเพียงเล็กน้อยหรือไม่ใช้เลยก็ได้ ยกตัวอย่างเช่น > 「金は天下の回りもの」 kin wa tenka no mawari mono เงินทองเป็นของไม่แน่นอน แต่วิธีนี้อาจจะทำให้เสียอรรถรสของสุภาษิตต้นฉบับ ดังนั้นควรใช้เมื่อไม่สามารถปรับบทแปลได้จริงๆ เท่านั้น ———————————— อ้างอิงจากหนังสือ "แปลญี่ปุ่น-ไทยเบื้องต้น" เขียนโดย ดร.สมเกียรติ เชวงกิจวณิช หากสนใจ สามารถสั่งซื้อได้ที่ https://www.tpabook.com/product/แปลญี่ปุ่น-ไทยเบื้องต้น/