【คำศัพท์เชิงวิชาการ】 ระบบจำนวน : จำนวนเชิงซ้อน (複素数) วันนี้มาทบทวนคณิตศาสตร์ม.ปลายและคำศัพท์ภาษาญี่ปุ่นกันครับ จงพิจารณาและแก้สมการดังต่อไปนี้ 　4x + 20 = 4 ; จงหาค่าของ x 　วิธีทำ　4x + 20 - 20 = 4 - 20　(ลบ 20 ทั้งสองฝั่ง) 　　　　4x = -16 　　　　4x/4 = -16/4　(หาร 4 ทั้งสองฝั่ง) 　　　　x = -4 เราสามารถหาคำตอบว่า x มีค่าเท่ากับ -4 แต่ในอดีตสมการนี้ไม่มีคำตอบ เนื่องจากในยุคก่อนหน้ายังไม่มีการนิยามจำนวนลบ ยกตัวอย่างเช่น 0-5 เท่ากับ 0 เพราะตัวเลขไม่สามารถติดลบได้ ซึ่งในปัจจุบันเราทราบแล้วว่า 0-5 เท่ากับ -5 เพราะตัวเลขที่มีค่าน้อยกว่า 0 มีอยู่จริง ต่อมา ลองพิจารณาและแก้สมการดังต่อไปนี้ 　x² = -1 ; จงหาค่าของ x ถ้าลองแก้สมการด้วยสูตรกำลังสอง (二次方程式の解) จะพบว่าคำตอบคือ ±(√-4)/2 ซึ่งขัดแย้งกับทฤษฎีพื้นฐานที่ว่า เลขใน Square Root ต้องเป็นจำนวนจริงเท่านั้น จะเป็นเลขติดลบไม่ได้ เพราะฉะนั้นสมการนี้ไม่มีคำตอบ ไม่สามารถแก้สมการ x² = -1 ได้ แต่แล้วมนุษย์ต้องการหาคำตอบของสมการประเภทนี้ จึงได้มีการนิยามชุดตัวเลขชนิดใหม่ที่ไม่มีอยู่จริงขึ้นมา เรียกว่า "จำนวนเชิงซ้อน" ———————————— จำนวนเชิงซ้อน (Complex number) ในภาษาญี่ปุ่นเรียกว่า 「複素数 (ふくそすう)」 - คันจิ 複 เช่น 複雑 (ふくざつ) ซับซ้อน แต่ในกรณีที่ 複 อยู่ตัวเดียวโดดๆ จะหมายถึงซ้อน ทับถม หรือทวี - 素 ในที่นี้ความหมายเหมือนกับ 要素 (ようそ) องค์ประกอบ - 数 หมายถึง ตัวเลข จำนวน เมื่อนำมารวมกัน 複素数 หมายถึง 複数の要素を持つ数 จำนวนที่มีองค์ประกอบของจำนวนเชิงซ้อน เนื่องจากจำนวนเชิงซ้อนประกอบด้วยตัวเลข 2 ส่วน ได้แก่ส่วนจริงและส่วนจินตภาพ ยกตัวอย่างเช่น 　3 + 2i - ส่วนหน้าเรียกว่า 「実数部　(じっすうぶ)」 ส่วนจริง (Real part) - ส่วนหลังเรียกว่า 「虚数部　(きょすうぶ)」 ส่วนจินตภาพ (Imaginary part) จุดที่แตกต่างระหว่างสองคำนี้คือคันจิ 「実」 และ 「虚」 ......... 実 อ่านว่า ジツ ความหมายคือ "จริงแท้ อย่างที่เป็นอยู่" เช่น 現実 (げんじつ) ความเป็นจริงหรือสถานการณ์จริง, 実力 (じつりょく) ความสามารถที่แท้จริง นอกจากนี้ 実 ยังอ่านว่า み และ みのる ได้อีกด้วย ซึ่ง 実る (みのる) หมายถึงพืชรวงผล/ผลไม้ออกผล และหมายถึงการทำบางสิ่งบางอย่างสำเร็จและได้ผลลัพธ์ออกมา ส่วนคันจิ 虚 อ่านว่า キョ หรือ コ หมายถึง "กลวงเปล่า ว่างเปล่า ไม่มีเนื้อใน" เช่น 虚偽 (きょぎ) เรื่องลวง มดเท็จ ไม่ใช่ความจริง เสียงอ่านของ 虚 ที่พบเจอได้บ่อยในนิยายไลท์โนเวลคือ 虚しい (むなしい) สูญเปล่า ไร้แก่นสาร เปล่าประโยชน์ และ 虚ろ (うつろ) กลวงโบ๋ ว่างเปล่า แม้จะไม่ใช่คำศัพท์ที่พบได้บ่อยในชีวิตประจำวันแต่ก็ขอให้จดจำไว้ครับ (ออกสอบ JLPT N1 ด้วย) ครั้งถัดไปผมจะอธิบายเกี่ยวกับจำนวนตรรกยะและจำนวนอตรรกยะ รอติดตามได้เลยครับ