【อัปเกรดคลังศัพท์】 ครั้งที่แล้วเรียนคำศัพท์เกี่ยวกับลักษณะนิสัยเชิงบวกจากตัวละครสาวแกลผู้ร่าเริงเต็มพิกัดไปแล้ว วันนี้มาเรียนคำศัพท์ที่เป็นขั้วตรงข้ามกันครับ ตัวละครในรอบนี้คือพี่สาว Yanagi Shion (柳木 詩夢) จากเกม Amakano 3 (アマカノ３) แม้ว่าจะมีลักษณะนิสัยเชิงลบมากมาย แต่ดูเหมือนว่าคนญี่ปุ่นหลายคนชอบมากเลยแหละ ———————————— [1] 本音 (ほんね) หมายถึงใจจริงหรือสิ่งที่เก็บซ่อนไว้ในใจ ซึ่งอีกคำศัพท์หนึ่งที่มาคู่กันคือ 建前 (たてまえ) สิ่งที่แสดงออกมาให้คนอื่น การอยู่ร่วมกันในสังคมโดยเฉพาะสังคมญี่ปุ่น ถ้าอยากให้ทุกอย่างราบรื่น บางครั้งเราต้องเก็บซ่อน 本音 และแสดง 建前 ออกมา ยอมไหลไปตามสถานการณ์ที่เกิดขึ้นแม้ว่าในใจเราจะไม่ได้คิดอย่างนั้นก็ตาม เพื่อรักษาสถานภาพทางสังคมและลดความขัดแย้งกับคนรอบข้าง อนึ่ง ทั้ง 本音 และ 建前 มีความเกี่ยวโยงกับวัฒนธรรมญี่ปุ่น จึงเป็นคำศัพท์ที่อธิบายได้ยากมาก ถ้ามีโอกาสผมจะเขียนบทความอธิบายเพิ่มให้ในอนาคตครับ ......... [2] 皮肉屋 (ひにくや) หมายถึง คนที่ชอบเสียดสี ประชดประชันเก่ง มักจะพูดจากระแทกแดกดันอยู่ตลอดเวลา ชอบดูถูกเหน็บแหนมคนอื่น เช่น ชมว่าคุณฉลาดมาก แต่ความหมายที่แท้จริงคือไม่มีใครโง่ไปกว่าคุณมาก คำว่า 皮肉 (ひにく) มีที่มาจาก 皮肉骨髄 (ひにくこつづい) ซึ่งเป็นคำสอนของพระโพธิธรรมในศาสนาพุทธ โดยกระดูก 骨髄 เปรียบเสมือนสิ่งที่เป็นแกนกลาง เป็นแก่นแท้ของสรรพสิ่ง ส่วน 皮肉 คือเนื้อและหนังที่อยู่บริเวณรอบนอก แม้จะห่อหุ้มแกนกลางแต่ก็ไม่มีวันเป็นแกนกลางได้ ซึ่งเป็นการเสียดสีว่าตื้นเขิน ไม่ได้เข้าถึงแก่นแท้ ......... [3] 偏屈 (へんくつ) เป็นคำศัพท์ที่ใช้อธิบายถึงคนที่มีความคิดคับแคบ หัวดื้อ รั้น ไม่ยอมรับฟังความคิดเห็นของคนอื่น รูปประโยคที่พบได้บ่อยคือ 偏屈な性格 หรือ 偏屈な考え方 เป็นต้น อีกคำศัพท์ที่คล้ายกันคือ 頑固 (がんこ) ข้อแตกต่างสำคัญคือ 頑固 หมายถึงคนที่ไม่เปลี่ยนลักษณะท่าทีหรือความคิดง่ายๆ คิดสิ่งใดก็จะปักหลักเชื่อสิ่งนั้นตลอด ส่วน 偏屈 เป็นคนหัวดื้อเหมือนกัน แต่แฝงความหมายว่าไม่ยอมเปลี่ยนความคิดเพราะไม่ซื่อตรงต่อตัวเอง แถมยังเก็บซ่อนความรู้สึกที่แท้จริงไว้ด้วย ......... [4] 歯に衣着せぬ (はにきぬきせぬ) เป็นสำนวนที่แปลว่า "พูดจาตรงไปตรงมา" โดยหมายถึงคนที่ไม่พูดจาอ้อมค้อม คิดสิ่งใดก็พูดสิ่งนั้นออกมาตรงๆ ไม่ประดิดประดอยถ้อยคำ ไม่พูดโกหก ถ้าอาหารอร่อยก็บอกว่าอร่อย รสชาติห่วยแตกก็บอกว่าห่วย 歯に衣着せぬ เป็นสำนวนที่มีความหมายเชิงบวก สามารถใช้เพื่อกล่าวชมได้ แต่ในภาคปฏิบัติควรระมัดระวังการใช้งานอย่างยิ่ง เพราะการพูดสิ่งที่คิดออกไปตรงๆ ในอีกนัยหนึ่งก็คือการไม่เกรงใจผู้อื่นหรือไม่ใส่ใจความรู้สึกของผู้อื่น สามารถตีความออกไปในทางลบได้เช่นกัน อนึ่ง คันจิ 衣 ในสำนวนนี้อ่านออกเสียงว่า きぬ ......... [5] 色眼鏡 (いろめがね) ความหมายตรงตัวคือแว่นกันแดดที่เลนส์มีสีสันต่างๆ ซึ่งคนญี่ปุ่นมักนำมาใช้ในเชิงเปรียบเปรยว่าเป็นคนที่มีอคติ ด่วนตัดสินล่วงหน้าโดยไม่สนใจความจริง ราวกับว่าได้ปักธง มีธงในใจไว้ก่อนแล้ว รูปประโยคที่พบบ่อยคือ 色眼鏡で見る ———————————— เมื่ออ่านมาถึงตรงนี้ บางท่านอาจสงสัยว่าตัวละครนี้มีอะไรดี ชอบเหน็บแหนม กระแทกแดกดัน เพื่อนร่วมชั้นยังไม่อยากเข้าใกล้ ดูแล้วไม่น่าคบหาด้วย ถ้าได้ทำความรู้จักกันแล้ว คนที่มีภาพลักษณ์ภายนอกดุดันและแข็งกร้าวแท้จริงแล้วอาจจะไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิด เพราะบางทีก็เป็นแค่คนที่ไม่รู้ว่าจะแสดงออกอย่างไร จัดการความรู้สึกตัวเองไม่ได้ หากได้เรียนรู้ซึ่งกันและกันก็อาจจะเสน่ห์ที่แท้จริงอย่างเช่น "ใจจริง" อันอ่อนหวานที่เก็บซ่อนอยู่ข้างในก็เป็นได้